Gübre Yönetimi

Gübre günümüzde pek çok gelişmiş ülkede atıktan ziyade değerli bir ürün gözüyle görülmekte olup çeşitli alanlarda kullanılmaktadır. Ülkemizde hayvancılık, tarımda yarattığı katma değerden dolayı ekonomik ve sosyal açıdan vazgeçilmez bir sektör olarak varlığını sürdürmektedir. Ancak; konuyu hayvan varlığı açısından ele aldığımızda mevcut potansiyelden yararlanma oranımızın gelişmiş ülke örneklerinin biraz gerisinde olduğunu görüyoruz.

Üreticiler işletmelerde ortaya çıkan hayvan gübrelerinin kullanım şeklini tam olarak bilmemekte, susuzlaştırılmamış gübreyi tarlaya gelişigüzel atarak değerlendirmeye çalışmaktadırlar. Dış ortama gelişi güzel bırakılan gübre ve diğer atıklar zaman içinde kokuşmaya ve bozulmaya yüz tutmaktadır. Bu nedenle gübrenin dış çevreye gelişi güzel atılıp, kontrolsüzce kullanılması durdurulmalı, kontrolsüz ve bilinçsiz işleyişin yerini gübre yönetimi ile sürdürülebilir ve sistematik uygulamalar almalıdır.

Gübre yönetiminin ilk ve en önemli adımı ise susuzlaştırmadır. EYS olarak, günümüze kadar hayvan ahırlarından elde edilen taze ahır gübresinin belli bir müddet açıkta bekletilerek olgunlaşmaya bırakıldığına tanıklık ettik. Modernizasyon yoksunu bu eski yöntem, gübre veriminin düşmesiyle birlikte çevreyi de kirletmekteydi. Günümüzde hayvan gübresine uygulanan işlemlerle (havalandırma, biogaz üretimi, kompost yapma ve kurutma) gübrenin çevreye zararının azaltılması ve tarlada organik gübre olarak kullanılması ile beraber ekonomik olarak da katma değer kazandırmaktadır. Bununla birlikte çevreye yayılan pis koku azaltılmakta, hastalık etkenleri öldürülmekte, atık madde ve hidrojen içeriği belirli düzeyde tutulmakta veya düşürülmekte, gübre ağırlığı ve hacmi bakımından önemli ölçülerde bir azalma sağlanmaktadır.

Gübre yönetiminde sürdürülebilirliği kendine ilke edinmiş olan EYS, tarımda kimyasal kullanılmadan kaliteli ve sağlıklı ürünler yetiştirmeyi hedeflemektedir. Sürdürülebilir tarımın geleceğini ise toprak verimlilikleri belirleyecektir. Toprakların verimliliklerini, başta mikroorganizmalar olmak üzere diğer toprak canlıları ve bitki kökleri belirlemektedir. Şimdilerde adını sıkça duyduğumuz vermikompost yani solucan gübresi tarım alanında toprak kalitesini arttıran bir unsurdur. Seperatör yardımıyla susuzlaştırılan büyükbaş gübresi, solucanların beslenmesi amacıyla kullanılabilmektedir.

EYS susuzlaştırma sonucunda elde edilen sıvı gübre için ise farklı uygulama alanları sunmaktadır. Sıvı gübre çeşitli arazi uygulamalarında kullanılmakta olup, bunlardan en yaygın olanları damlama, depolama ve tanker vasıtasıyla arazi sulamasıdır.

Sonuç olarak gübre yönetimi birçok işletmede temel sorun niteliğinde olup, gübrenin temizlenmesi, uzaklaştırılması, depolanması, araziye uygulanması gibi işlemler üzerinde fazla durulmamakta veya önemsenmemektedir. Günümüz koşullarında gübre yönetiminde kullanılan yöntemler ve ekipmanlar her geçen gün gelişmekte ve verim artmaktadır. Bu sektörde ülke ekonomisine katkıyı maksimize etmek için kullanıcılar daha çok bilinçlendirilmeli, teşvikler arttırılmalı ve modernizasyon zorunlu hale getirilmelidir.

EYS olarak, gübre yönetim sistemlerine ilişkin modern ve etkin çözümlerimize yazımızın ilerleyen parçalarında değineceğiz.